Van de mysterieuze Kasteelruïne Valkenburg tot het sprookjesachtige Kasteel de Haar: er staan talloze indrukwekkende kastelen in Nederland, maar er is er niet één die zich laat vergelijken met deze ruige riviervesting.
Op ongeveer 75 minuten rijden van Amsterdam ligt Slot Loevestein, verscholen op het uiterste puntje van het Gelderse Munnikenland waar de Waal en de Afgedamde Maas samenkomen.
De grootste verrassing van de vesting ligt in de bijzondere wisselwerking met de natuur. Omdat het kasteel zonder beschermende dijken in de uiterwaarden staat, verandert het bij hoogwater in een geïsoleerd eiland. Daarnaast vormde het de locatie van een van de slimste uitbraken uit onze geschiedenis.
Een middeleeuws kasteel zonder dijken
Verstopt op het uiterste puntje van het Munnikenland ligt een fortificatie die de wetten van de Nederlandse waterbouw trotseert. Waar ons land normaal gesproken streng wordt beschermd door dijken, is dit kasteel destijds bewust gebouwd in de drassige uiterwaarden waar de Waal en de Afgedamde Maas samenkomen.
Doordat het kasteel niet door dijken wordt omringd, heeft het wassende water hier vrij spel. Zodra de rivieren flink stijgen, overstroomt de enige toegangsweg. Het statige kasteel verandert dan letterlijk in een onbereikbaar eiland, omringd door kolkend water en ruige natuur.
Het beruchte ‘Alcatraz’ van Nederland
Wat in de veertiende eeuw begon als een middeleeuws roversnest voor illegale tolheffing, veranderde later in de zwaarst beveiligde staatsgevangenis van de Nederlandse Republiek. Het kasteel werd het officiële ‘Alcatraz’ van ons land, waar staatsvijanden, opstandige predikanten en politieke zwaargewichten levenslang werden opgesloten.
Met metersdikke muren, een dubbele gracht, robuuste bastions en het kolkende water als natuurlijke barrière leek uitbreken hier rekenkundig onmogelijk. Wie eenmaal binnen deze vestingmuren werd opgesloten, verdween voorgoed van de buitenwereld.
De slimste kasteeluitbraak uit de Nederlandse geschiedenis
Hoewel de vesting onneembaar leek, vond hier in 1621 de beroemdste kasteeluitbraak uit onze geschiedenis plaats. De bekende rechtsgeleerde Hugo de Groot zat een levenslange straf uit op het kasteel. Samen met zijn vindingrijke echtgenote Maria en dienstmeid Elsje bedacht hij een meesterlijk plan om aan zijn cel te ontsnappen.
Er werd namelijk regelmatig een zware houten kist vol boeken van en naar de stad Gorinchem gebracht. Hugo de Groot wurmde zichzelf in de kist, hield zijn adem in en liet zich ongemerkt door de bewaarders het kasteel uit dragen. Eenmaal aan de overzijde van de rivier kroop hij er ongeschonden uit, wat resulteerde in een wereldberoemde legende.
