Van een kasteelruïne en het historische Vrijthof tot een van de mooiste boekhandels ter wereld in een 13e-eeuwse kerk: de regio Maastricht staat bekend als een van de meest verfijnde cultuurhoofdsteden van ons land. Maar wie de Limburgse hoofdstad bezoekt, mist het grootste geheim als hij alleen bovengronds blijft kijken.
Op slechts 2,5 uur rijden van Amsterdam herbergt de zuidflank van de stad een fascinerende dubbelwereld. Boven de grond wandel je door een groen heuvellandschap rond een historisch fort en een reusachtige krater, terwijl er onder de aarde een kilometerslang labyrint schuilt. Een duistere onderwereld vol prehistorische sporen, verborgen kunstschatten en strikt bewaarde staatsgeheimen.
Het 18e-eeuwse vestingcomplex van Fort Sint Pieter
In de winter van 1701 gaf gouverneur Daniël Wolff baron van Dopff de opdracht tot de bouw van Fort Sint Pieter. Na meerdere verwoestende Franse belegeringen moest deze vijfhoekige stenen vesting de kwetsbare zuidflank van Maastricht beschermen.
Het strategische bouwwerk was indrukwekkend genoeg om in 1717 zelfs Tsaar Peter de Grote te verwelkomen voor een feestelijke rondleiding. Hoewel de Fransen het fort in 1794 alsnog in de rug aanvielen, staat het gerestaureerde rijksmonument er nog altijd als de imposante wachter van de stad.
De ondergrondse kunstbunker van Grotten Noord
Direct onder het fort ligt Grotten Noord, een mergellabyrint dat door blokbrekers werd uitgehouwen. De donkere gangen bewaren eeuwenoude sporen, van houtskooltekeningen tot karrensporen. Maar de meest cruciale rol van het stelsel kwam pas tijdens de Tweede Wereldoorlog.
In april 1942 werd diep in de berg een speciale rijkskluis gebouwd. Hier lag Rembrandt’s De Nachtwacht ruim drie jaar lang veilig opgeborgen. Opgerold op een houten cilinder bleef het meesterwerk beschermd tegen oorlogsgeweld.
Het geheime NAVO-hoofdkwartier
Aan de westzijde van het gebied, verscholen in de mergel van de Cannerberg, ligt een van de meest mysterieuze locaties uit de Koude Oorlog. Vanaf 1956 diende een uitgehouwen groeve als een permanent operationeel NAVO-hoofdkwartier. Het complex viel onder de Wet op de Staatsgeheimen en stuurde dag en nacht de luchtverdediging van West-Duitsland aan.
Toen de NAVO de locatie in 1992 verliet, bleef er na een ingrijpende asbestsanering een stelsel van ondergrondse ruïnes over. Vandaag de dag kun je deze gestripte gangen verkennen met een gids, die het unieke verhaal van dit ondergrondse communicatiecentrum tot leven brengt.
