Het dorp Baarle, op anderhalf uur rijden van Amsterdam, is zowel Belgisch als Nederlands. Hoe is dit mogelijk? Aan de ene kant heeft de gemeente Baarle-Nassau, aan de Nederlandse kant, 2700 inwoners. Aan de andere kant heeft de gemeente Baarle-Hertog, aan de Belgische kant, 6800 inwoners. Eén dorp, in twee landen! Wat voor vreemde grens is dit?
Het dorp Baarle of de vreemdste grens ter wereld
© Shutterstock
Veel grenzen zijn nogal willekeurig, maar die van Baarle is echt heel vreemd. Het dorp wordt inderdaad gedeeld door twee gemeenten uit twee verschillende landen. Maar dat is nog niet alles! Het dorp bestaat namelijk ook uit een reeks kleine enclaves die bij beide landen horen. In totaal zijn er tweeëntwintig Belgische enclaves op Nederlands grondgebied en zeven Nederlandse enclaves op Belgisch grondgebied. Een echte puzzel!
Kun je je bovendien voorstellen dat een deel van het gemeentehuis van Baarle in België ligt en het andere deel in Nederland? Het is zelfs het enige gemeentehuis ter wereld dat letterlijk door een grens wordt doorkruist.
Deze situatie heeft door de geschiedenis heen natuurlijk voor bepaalde complicaties gezorgd en in 1995 werd er door beide landen een overeenkomst getekend waarin de exacte grenzen van Baarle werden vastgelegd. Aan de andere kant was zo’n ligging ook bevorderlijk voor clandestiene markten, en Baarle is inderdaad lange tijd een historische plek geweest voor smokkel en de zwarte markt. Suiker, jenever, boter, zout, tabak en zelfs vee behoorden tot de goederen die van de ene naar de andere plek werden gesmokkeld. Een standbeeld dat in 1996 werd geplaatst, is een eerbetoon aan dit hoofdstuk uit de geschiedenis van het dorp, dat inmiddels deel uitmaakt van de lokale folklore.
En tot slot, om deze situatie te begrijpen, moeten we teruggaan naar de middeleeuwen, en naar de vage verdeling van land tussen heren en hertogen…
