Op slechts viertig minuten rijden van Amsterdam verandert het polderlandschap abrupt in een ruig kustreservaat. Welkom in Nationaal Park Zuid-Kennemerland: een indrukwekkend natuurgebied van 3.800 hectare. Hier torent de 45 meter hoge Brederodeberg uit boven de middeleeuwse Ruïne van Brederode. Het is een zeldzame plek waar middeleeuws erfgoed en wilde natuur versmelten, én waar maar liefst 40 procent van alle Nederlandse planten- en diersoorten samenkomt.
De 45 meter hoge Brederodeberg en een 13e-eeuwse kasteelruïne
Verscholen in de dichtbegroeide bossen van het oostelijke duindeel ligt het absolute dak van het nationale park: de Brederodeberg. Waar de bekende Schoorlse Duinen verder naar het noorden de allerhoogste duintoppen van ons land claimen, is deze 45 meter hoge zandrug het onbetwiste koningspunt van Zuid-Kennemerland. Hoewel het dichte bladerdak op de top het zicht ontneemt, voel je tijdens de steile klim direct de robuuste dynamiek van dit eeuwenoude landschap.
Vlak aan de voet van dit duinmassief, bij Santpoort-Zuid, ontmoet ruige natuur eeuwenoude historie. Hier verrijzen de imposante restanten van de Ruïne van Brederode, een kasteel dat in de 13e eeuw werd gesticht door Willem van Brederode. Waar ooit ridders en edellieden heersten, bieden de verweerde kasteelmuren vandaag de dag een beschutte thuisbasis aan zeldzame plantensoorten en beschermde kolonies vleermuizen.
Waarom 40% van al onze natuur precies in deze duinen samenkomt
Dit reservaat herbergt bijna de helft van onze natuur, dankzij de uitzonderlijke variatie in het landschap. Binnen een paar kilometer verandert de omgeving van een zoute, stuivende zeereep in natte duinvalleien en aloude binnenduinbossen. Elk stukje land heeft een eigen microklimaat waar weer andere soorten op bloeien.
Om te zorgen dat het gebied niet dichtgroeit met struiken en bomen, spelen grote grazers een sleutelrol. Het park staat bekend om de indrukwekkende wisent (de Europese bosison), die hier rondstruint in de duinen. Samen met Schotse hooglanders en konikpaarden houden deze dieren het landschap open. Hierdoor krijgen zeldzame duinorchideeën, de zandhagedis en talloze vlinders alle ruimte om te overleven.
Van Duin en Kruidberg tot de kust: zo verken je het park het best
De handigste uitvalsbasis om het gebied te verkennen is Ingang Duin en Kruidberg of Bezoekerscentrum De Zandwaaier. Vanaf hier meanderen verharde fietspaden en struinpaden diep het reservaat in.
Een van de mooiste tussenstops onderweg is het Vogelmeer, een beschutte waterplas midden in de duinen waar talloze vogels rusten. Vanaf dat punt slingeren de paden door naar de zeereep, waardoor je de tocht lekker kunt laten eindigen op een van de mooiste stranden van Nederland (Bloemendaal aan Zee).
