Van de historische kades in Enkhuizen tot het sprookjesachtige spoor van oude vissersdorpen: Nederland telt talloze iconische watergebieden, maar er is slechts één plek waar een woeste zee in amper twee jaar veranderde in een spiegelglad zoetwatermeer.
Op ongeveer 1 uur rijden van Amsterdam ligt het IJsselmeer, een waterrijk van 1.100 km² dat geldt als het grootste meer van Nederland. Maar de echte verrassing schuilt onder én op het oppervlak.
Van woeste zoute zee naar zoetwatergigant in twee jaar
Met de sluiting van de 32 kilometer lange Afsluitdijk in 1932 kwam er een abrupt einde aan de wilde Zuiderzee. Wat eeuwenlang een zoute, gevaarlijke zee was, veranderde door de constante instroom van de IJssel in een razend tempo. Binnen slechts twee jaar transformeerde het zoute water in een spiegelglad zoetwatermeer.
Deze bliksemsnelle verzoeting schudde de onderwaterwereld compleet op. Zoutwatervissen en bruinvissen maakten plaats voor zoetwatersoorten, waarmee in no-time het grootste drinkwaterreservoir van Nederland ontstond.
Gezonken dorpen, scheepswrakken en vastgegroeide eilanden
Onder de spiegelgladde waterspiegel van het IJsselmeer schuilt een fascinerende, verzonken wereld. Eeuwenlang eiste de woeste zee haar tol door complete dorpen, polders en landerijen op te slokken. Doordat de oude binnenzee extreem ondiep en verraderlijk was, veranderde de bodem bovendien in één van de grootste scheepskerkhoven ter wereld.
De definitieve aanleg van de dijk zette de regio op zijn kop. Eilanden zoals Urk en Schokland verloren hun eeuwenoude, geïsoleerde ligging in de open zee en groeiden door de latere inpoldering vast aan het vaste land.
Nieuwe wildernis op kunstmatig opgespoten natuureilanden
Hoewel het zusterwater het Markermeer bekendstaat om de Marker Wadden, heeft het IJsselmeer zelf ook zijn eigen unieke eilandrijk. Met de aanleg van het speciaal opgespoten vogeleiland De Kreupel en het nieuwe natuureiland bij Kornwerderzand verrees splinternieuwe wildernis uit de bodem. Deze opgespoten oases vormen een cruciale kraamkamer voor zeldzame watervogels en vissen.
Daarnaast zorgt de splinternieuwe vismigratierivier bij de Afsluitdijk ervoor dat trekvissen zoals paling en zalm eindelijk weer veilig tussen zout en zoet water kunnen pendelen. Het resultaat is een modern, beschermd natuurreservaat midden in ons land.
