Waar je een eeuw geleden uit pure angst voor gif en ontploffingen wegbleef, staat vandaag het kloppende cultuurhart van Amsterdam. De monumentale Gashouder heropent met een ondergronds souterrain voor 3.500 bezoekers. Een spectaculair decor voor livemuziek en kunst, op exact de plek waar vanaf 1885 dag en nacht steenkoolgas werd geproduceerd.
Een tikkende gasbom naast de stad
In 1885 liet de Imperial Continental Gas Association de Westergasfabriek bouwen om de donkere Amsterdamse straten te verlichten. Architect Isaac Gosschalk ontwierp sierlijke bakstenen gebouwen, maar het echte zware werk gebeurde achter gesloten deuren. Honderden arbeiders schepten dag en nacht steenkool in gloeiend hete ovens om stadsgas te winnen. Het werk was loodzwaar, ongezond en levensgevaarlijk.
In 1903 verrees het absolute middelpunt van het terrein: de gigantische ronde gashouder. Met een capaciteit van maar liefst 100.000 kubieke meter ontvlambaar gas keken omwonenden met ingehouden adem toe. Totdat Groningen stuitte op een enorme aardgasbel. Binnen enkele jaren schakelde heel Nederland over, waardoor de Amsterdamse gaskraan in 1967 voorgoed dichtdraaide
Hoe krakers en ravers het monument redden
Na de sluiting in 1967 veranderde het terrein in een ontoegankelijk niemandsland. De grond zat vol teer, cyanide en zware metalen, waardoor sloop en nieuwbouw onbetaalbaar bleken. Het monumentale complex raakte decennialang in verval, gebruikt als opslagplaats van het gemeentelijk energiebedrijf.
Begin jaren negentig ontdekten kunstenaars en theatermakers de magische leegte van de overgebleven gaskuil. Het Holland Festival brak in 1993 de ban met een legendarische uitvoering van Faust. Vier jaar later, in 1997, blies de allereerste editie van Awakenings het stof definitief uit de ijzeren koepel. De donkere industriële galmbak transformeerde overnacht tot de beroemdste technotempel van Nederland.
Van technobunker tot cultuurpodium
Na decennia van losse verhuur en nachtelijke raves slaat de Gashouder een compleet nieuwe koers in. Het industriële monument is heropend als onafhankelijk cultuurpodium met plek voor 3.500 bezoekers. Om die schaalvergroting mogelijk te maken zonder het historische klinknageldak aan te tasten, groeven bouwers een gigantisch souterrain uit. Bezoekers dalen nu eerst af langs stalen damwanden en golvend aluminium voor garderobes en lounges.
Pas daarna betreed je de historische arena erboven. Daar klinken allang niet meer alleen snoeiharde kicks. Van intieme ligconcerten op matrassen tot optredens van Skepta en orkeststukken van Stravinsky: het monument combineert zijn rauwe industriële verleden met de veelzijdigste programmering van de stad.
