Het begon allemaal op een meidag in 1887, precies op de trouwdag van de 21-jarige Albert Heijn. Hij nam het piepkleine kruidenierswinkeltje van zijn vader over in Oostzaan – een zaakje van welgeteld twaalf vierkante meter. Wie toen een zakje koffie of een pondje suiker over de toonbank gereikt kreeg, kon onmogelijk vermoeden dat hier de kiem werd gelegd voor de machtigste supermarktketen van Nederland.
Van een wasruimte in Oostzaan tot een eigen fabriek
In de eerste jaren deed Albert Heijn vrijwel alles zelf. Om zich te onderscheiden van andere kruideniers, begon hij in 1895 op een opmerkelijke plek met het branden van zijn eigen koffie: de wasruimte van het winkeltje. Het bleek een schot in de roos. Al snel volgden eigen koekjes, suikerwerk en banket.
Toen de vraag bleef groeien, verhuisde de productie naar Zaandam, waar in 1913 een heuse fabriek de deuren opende. Met een voor die tijd reusachtig assortiment van meer dan 300 artikelen legde Heijn de basis voor het concept ‘eigen merk’.
De dag dat het winkelmandje z’n intrede deed
Tientallen jaren lang stonden Nederlandse klanten in de rij voor de houten toonbank, waar de winkelier alle producten handmatig afwoog en overhandigde. In 1952 bracht Albert Heijn daar abrupt verandering in met de opening van de allereerste zelfbedieningszaak in Schiedam. Voor het eerst pakten klanten zelf een winkelmandje om hun boodschappen uit de schappen te pakken.
De formule sloeg direct aan. Slechts drie jaar later, in 1955, opende in Rotterdam de allereerste echte supermarkt van 340 vierkante meter, inclusief een versafdeling voor groente en vlees. Het bedrijf bleef vernieuwen en haalde in 1977 zelfs de streepjescode en scankassa naar Europa. Dit veranderde de manier waarop wij dagelijks boodschappen doen definitief.
De piepkleine winkel die een digitaal imperium werd
Wie wil zien hoe klein het allemaal begon, kan op de Zaanse Schans binnenstappen in een exacte replica van de oorspronkelijke winkel uit 1887. Het contrast met het huidige imperium kan bijna niet groter. Wat ooit begon op twaalf vierkante meter, is inmiddels uitgegroeid tot een netwerk van ruim 1.250 winkels.
De fysieke winkelvloer is tegenwoordig verweven met digitale technologie. Met de lancering van de ‘Appie’-app in 2009, de introductie van online thuisbezorging en grootschalige zelfscankassa’s heeft de keten een marktaandeel van bijna 38 procent veroverd. Zo is de dorpsgrutter uit Oostzaan een onmisbaar onderdeel geworden van ons dagelijks leven.
